Leczenie hormonalne ma zastosowanie u Pacjentów niekwalifikujących się do leczenia radykalnego i jest zasadniczą metodą leczenia zachowawczego chorych z rakiem stercza.

Ma także swoje zastosowanie jako leczenie uzupełniające leczenie radykalne przy radioterapii. Polega ono na wyeliminowaniu endogennych androgenów oraz zablokowaniu receptorów androgennych w jądrach komórkowych. Leczenie hormonalne opiera się na założeniu pierwotnej hormonozależności raka gruczołu krokowego, czyli jego podatności na stymulację rozwoju poprzez receptory androgenowe.

Rak stercza jest nowotworem, który wykazuje zależność hormonalną. Do jego rozwoju przyczynia się testosteron, a właściwie jego biologicznie aktywny metabolit - dihydrotestosteron (DHT). Działanie dihydrotestosteronu następuje po jego związaniu się ze swoistymi receptorami androgenowymi w komórkach, zwanymi Ars (androgen receptors). Zniesienie lub ograniczenie dostępu androgenów do gruczołu krokowego przez ograniczenie ich obecności we krwi i/lub zablokowanie Ars tak, aby nie mogływiązać DHT i testosteronu — prowadzi do zahamowania wzrostu raka prostaty.

Leczenie hormonalne przyczynia się do spowolnienia rozwoju choroby, nie pozwala jednak na całkowite wyleczenie chorego. Hormonoterapia ma także swoją rolę w zapobieganiu ciężkim powikłaniom i łagodzi objawy choroby. Niektórych Pacjentów można na początku objąć ścisłą obserwacją i zastosować leczenie hormonalne w razie stwierdzenia progresji choroby. Zastosowanie terapii hormonalnej charakteryzuje się w początkowej fazie wyraźną poprawą stanu zdrowia oraz najczęściej dramatycznego spadku stężenia PSA.

Okres działanie tej “blokady” androgenowej trwa nawet do kilku lat. W kolejnym etapie jednak dochodzi do progresji biochemicznej PSA z powodu uniezależnienia się nowotworu od androgenów (rak androgenoniezależny), a następnie do hormonooporności, czyli okresu, w którym nowotwór rozwija się pomimo oznaczenia niskiego stężenia testosteronu. W takim momencie mówi się o raku kastratoopornym, ponieważ nowotwór rozwija się pomimo zastosowanie farmakologicznej kastracji. W tych przypadkach stosuj się Xtandi ® (Enzaltumid)

Na czym polega hormonoterapia?

Leczenie hormonalne polega na przyjmowaniu tabletek lub zastrzyków z substancjami blokującymi wydzielanie lub wpływ hormonów androgenowych. Najpowszechniej stosowana forma hormonoterapii hamuje produkcję testosteronu przez jądra wskutek blokady wydzielania LH i FSH przez przysadkę mózgową poprzez podanie w formie zastrzyku analogu LHRH (np. Eligard®). Leczenie antagonistą LHRH, stosowanie terapii skojarzonej z antyandrogenem, są kolejnymi formami terapii.

W naszym ośrodku stosowany jest Xtandi® (Enzalutamid) w leczeniu raka gruczołu krokowego opornego na kastrację, dając dodatkową nadzieję na znaczące przedłużenie życia chorych, u których dotychczasowa blokada hormonalna została „przełamana”.

Leczenie nowotworu prostaty z przerzutami do kości

Chorobę rozsianą leczy się na wiele sposobów i ciągle pojawiają się nowe możliwości terapeutyczne. Przerzuty do kości można w HIFU CLINIC Centrum Leczenia Raka Prostaty leczyć monoklonoalnym przeciwciałem Xgeva® (denosumab) oraz rewolucyjnym lekiem z zastosowaniem radiofarmaceutyku Xofigo® (radium Ra 223 dichloride), które znacząco zmniejszają ryzyko patologicznych złamań kostnych. Powikłania zaawansowanych postaci choroby (np. złamania patologiczne, niedokrwistość, ból) leczy także się objawowo.

Pierwotne leczenie hormonalne

Amerykańskie badania u chorych na raka prostaty wykazały, że w wybranych przypadkach wczesne rozpoczęcie hormonoterapii przyczynia się do znamiennego zmniejszenia ryzyka progresji nowotworu oraz powikłań związanych z chorobą, nie powodując jednak poprawy przeżycia swoistego dla raka i zapewniając tylko względnie małą poprawę przeżycia ogólnego (raporty Veterans Administration Co-operative Urological Research Group (VACURG I i VACURG II), Medical Research Council (MRC) oraz Eastern Cooperative Oncology Group (EOCG)). Stosowanie zatem paliatywnej HTH u chorych na zaawansowanego raka gruczołu krokowego bez objawów klinicznych nie zawsze ma uzasadnienie. Jednym z możliwych warunków wdrożenia opóźnionej hormonoterapii, jest jej wdrożenie u Pacjenta z chwilą wystąpienia u niego objawów lub powikłań nowotworu stercza.

Leczenie hormonalne po leczeniu radykalnym

W przypadku wykrycia komórek nowotworowych w wyciętych węzłach chłonnych po leczeniu radykalnym – prostatektomii radykalnej z limfadenectomią, może się okazać konieczne zastosowanie hormonoterapii uzupełniającej. W odniesieniu do Pacjentów poddanych radykalnej prostatektomii z powodu bezobjawowego nowotworu prostaty zaawansowanego miejscowo udowodniono, że stosowanie HTH w trakcie i/lub bezpośrednio po zabiegu z wydłużeniem czasu do wystąpienia progresji choroby i/lub wydłużeniem przeżycia całkowitego w porównaniu z leczeniem opóźnionym, wszczętym z chwilą stwierdzenia progresji.

Skutki uboczne związane z hormonoterapią zastosowaną w leczeniu raka prostaty Hormonoterapia ma za zadanie zmniejszenie stężenia testosteronu we krwi. Może to powodować szereg powikłań. Są to m.in.:

  • zaburzenia erekcji i utrata libido,
  • uderzenia gorąca,
  • powikłania ze strony układu kostnego i układu sercowo-naczyniowego,
  • zespół metaboliczny.

Skutki blokady androgenowej mogą wpływać dość niekorzystnie szczególnie na życie młodszych mężczyzn i mogą przyczyniać się do poważnych następstw zdrowotnych u starszych Pacjentów. Wśród młodych chorych, dla których zachowanie aktywności seksualnej jest ważnym aspektem, lekarze stosują monoterapię antyandrogenem niesteroidowym (np. bikalutamidem).